پيشگفتار نويسنده چيرگى تازيان بر سرزمين ايران ، در نيمهء سدهء هفتم ميلادى ، تندروترين انقلاب مذهبى را در تاريخ اين كشور پديد آورد . سنت بومى ايران ، در زمينهء مذهب ، كه از گونه‌اى جهانشناختى با ويژگى ثنوى برخوردار شده بود ، شكسته شد ، و اندك اندك جاى خود را به اسلام داد ، كه بازپسين كيش يكتاپرستى سامى بود . ايران هويت مذهبى - ملّى خود را از دست داد و به گونه‌اى هميشگى به صورت بخشى از جهان بسيار گسترده‌تر اسلام در آمد . تاريخ مذهبى ايران ، كه از آن روزگار باز ، تنها گوشه‌اى از تاريخ عمومى اسلام بوده ، پيوسته نمايشگر تأثير دو جانبه در دگرگونىها ، و رويدادهاى شهرهاى ديگر جهان اسلام بوده است . فصل‌هاى حاضر بيشتر به جريان‌هاى گونه‌گون ، و دگرگونىهاى اسلام در ايران ، از آغاز تا چيرگى مغول ، در سدهء سيزدهم مىپردازد ، و به ناچار بايد اين جريان‌ها را تا اندازه‌اى از زمينهء گسترده‌تر اسلامى آن جدا كرد . امّا پيوندهاى موجود ميان اين دگرگونىها در ايران ، و سرزمين ميان رودان ، ( بين النهرين « 1 » ) اغلب چنان به هم نزديك بوده‌اند ، كه درخور چشم‌پوشى نيستند . سرزمين ميان رودان پيش از خيزش اسلام ، بخشى از امپراتورى ايران بوده ، و پايتخت ادارى دولت ساسانيان را هم در برداشته است . اگر چه مردمان بومى آن سرزمين از نژاد سامى بودند ، و بيشتر سنت‌هاى دگرگونهء مذهبى خود را همىداشتند .

--> ( 1 ) . از اين پس در كتاب همه جا ميان رودان به كار مىرود . م .